Bestuursvoorzitter NZa Marian: 'Als bestuurders echt lef hebben, luisteren ze naar verpleegkundigen'

Vriendelijke, maar doordringende bruine ogen boven haar bril, een mooi klassiek broekpak en hoorbare gedrevenheid in elke zin die ze uitspreekt. Marian Kaljouw, bestuursvoorzitter van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), hoofdrolspeler in het Nederlandse zorgstelsel. Ze slaagde er in 2006 in om als verpleegkundige van vele kleine beroepsverenigingen één V&VN te maken.

“Voorzitter worden van de AVVV, voorloper van V&VN… Dat was het hoogst haalbare, dat was mijn droom. En ik dacht: dat zal er wel nooit van komen. Maar het lukte!” Marian realiseerde die droom in 2005. Het jaar daarop rondde ze met succes de twee fusies af waarmee V&VN officieel een feit werd. Het begin van een snelle opmars van verpleegkundigen en verzorgenden in het politieke en maatschappelijke speelveld. Gedreven door passie voor het vak, zocht Marian iedereen op die ze nodig had om de invloed van V&VN te vergroten. Ze sleepte ministers mee naar de Verenigde Staten en maakte ze enthousiast voor het systeem van de magnet hospitals, onderhandelde met ziekenhuisbestuurders en sloot vriendschap met de voorzitter van de artsenorganisatie KNMG: “Heel vreemd vond men dat in die tijd, maar ik zei: ‘zonder ons kunnen zij hun werk niet doen en andersom’.”

Zet een verpleegkundige in de Raad van Bestuur

“Zorginstellingen waar geen verpleegkundige aan de bestuurstafel zit? Gemiste kans,” zegt Marian beslist. “Als bestuurders echt het lef hebben om te luisteren naar verpleegkundigen en verzorgenden, komen ze tot heel andere inzichten, andere oplossingen en andere resultaten. Iedereen schreeuwt moord en brand over de arbeidsmarktproblemen, maar vraag nou eens aan verpleegkundigen en verzorgenden wat er nodig is om de uitstroom te beperken. Zet ze in een denktank, want dit probleem houden we de komende tien jaar. En vraag: jongens, hóe gaan we dit doen?!”

Zelf zou ze in de Raad van Bestuur onmiddellijk een verpleegkundige naast de medisch specialist zetten: “Het is een rare veronderstelling om te denken dat het bij een medisch specialist aangeboren zou zijn om te kunnen besturen. ‘Oud denken’ noem ik dat. Verpleegkundigen vormen een kerndiscipline in bijvoorbeeld een ziekenhuisorganisatie. Als je zelf in de top zit en je geeft hun geen positie, vergeet je een heel belangrijk stuk. Dan doe je de patiënt tekort.”

Grotere rol voor beroepsgroep

De rol van verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en verzorgenden zal volgens Marian in de komende jaren steeds groter worden. “Het zijn de belangrijkste beroepen in de gezondheidszorg. Het zijn de mensen die het verschil maken. Omdat ze 24 uur per dag die patiënt in de gaten houden, de context betrekken en als geen ander het totaalbeeld op tafel kunnen leggen. Zij zijn opgeleid om de brug te kunnen slaan tussen het technische deel – de behandeling – en de omgeving van de patiënt, de leefsituatie.”

Met de koers die de zorg in Nederland inslaat – verwoord in het rapport De juiste zorg op de juiste plek – krijgt het werk van de verpleegkundige en verzorgende nog meer gewicht. Marian: “De NZa heeft drie jaar geleden al een visie neergelegd die gebaseerd is op het zo lang mogelijk thuis kunnen functioneren van mensen. Daar hoort een goed georganiseerd netwerk rond de patiënt bij. Je hoeft geen hogere wiskunde toe te passen om te bedenken welke beroepsgroep het beste in staat is om dat te realiseren. Dat kunnen ze, daar zijn ze voor opgeleid, daarvoor hebben ze dit vak gekozen. Maar ik wil iedereen wel meegeven: leun niet achterover! Investeer! Want het vraagt veel om als coördinator, in multidisciplinair verband dát te gaan organiseren wat nodig is.”

Het begin: slapeloze nachten en 17.000 leden

In 2005 werd Marian voorzitter van de Algemene Vergadering Verpleegkundigen en Verzorgenden (AVVV). Ruim 50 verpleegkundige beroepsverenigingen waren er destijds. Verzorgenden waren verenigd binnen STING. Een jaar later moest Marian, als kersverse voorzitter, een fusie tot stand brengen. Anders zou de AVVV niet overleven; zware bezuinigingen dreigden.
“Het gaat je nooit lukken”, zei de notaris tegen haar. Hij doelde op de enorme hoeveelheid stukken die alle partijen moesten opleveren. “Daar sliep ik gewoon niet van!” Toch lukte het. Smakelijk vertelt ze over de allerlaatste envelop met officiële stukken die in het weekend op goed geluk onder de centrale deur van het AVVV-kantoor was doorgeschoven om de deadline op maandag te halen. “Iedereen deed het naast z’n werk. En het was echt geen makkelijke materie.”
Eind 2006, na de tweede fusie, was V&VN een feit. Een start met 17.000 leden. “En nu 100.000, de grootste in Nederland, nog nooit vertoond! Het is niemand gelukt, maar deze beroepsgroep wel.”

Tekst: Lieselot Meelker | Beeld: Monique Wijbrands

Cookiegebruik

Ik accepteer Nee, liever niet